Izbori za nacionalne savete manjina: 949 mesta, 52 liste

U nedelju, 8. novembra 2026, pripadnici 23 nacionalne manjine biraju članove svojih nacionalnih saveta, a Republička izborna komisija (RIK) je do sada zaokružila ono što je potrebno za samo glasanje: biračke odbore na svih 949 biračkih mesta, 52 izborne liste, 481.157 štampanih listića i spisak prijavljenih posmatrača. Posle upisa u poseban birački spisak, o kome smo pisali ranije, ovo su prve konačne brojke za dan glasanja.

Šta je RIK pripremila za nedelju?

Komisija je donela odluku o obrazovanju biračkih odbora za sprovođenje glasanja na neposrednim izborima na svih 949 biračkih mesta. Za ta mesta štampa se 481.157 glasačkih listića. Toliko je birača upisano u birački spisak, a uz taj broj ide rezerva od 0,5 odsto.

Prema podacima iz sednice RIK-a od 2. novembra, ovako izgleda ostatak pripreme:

• proglašeno je 52 izborne liste
• prijavljeno je 204 posmatrača, domaćih i stranih
• podnosioci lista prijavili su 1.194 nadgledača, kako se kolokvijalno zovu predstavnici predlagača
• odluka o konačnom utvrđivanju broja birača i eventualnoj izmeni broja listića bila je na dnevnom redu za 5. novembar

Ko će posmatrati izbore?

Među domaćim posmatračima su udruženja OKO, Bravo NS, Kreni-promeni, Budni, Kraj i Liberta NS. Stranih posmatrača je 24, a raspoređeni su ovako:

• misija OEBS-a: 12
• ambasada Velike Britanije: četiri
• ambasada Slovačke: četiri
• ambasada Sjedinjenih Američkih Država: dva
• Delegacija Evropske unije u Srbiji: dva

Zašto su menjani birački odbori?

Na sednici 2. novembra RIK je usvojio rešenja o izmenama rešenja o obrazovanju biračkih odbora, kao i izmene odluke o radnim telima komisije za opštine Preševo i Boljevac. Zamenik predsednika RIK-a Marko Janković izjavio je da su izmene u sastavu biračkih odbora uobičajena praksa pred izbore.

Janković je nabrojao okruge na koje se izmene odnose: Raški, Zaječarski, Mačvanski, Braničevski, Sremski, Pomoravski, Južnobanatski, Borski, Jablanički, Srednjobanatski, Zapadnobački, Pčinjski, Severnobanatski, Pirotski i Severnobački, zatim Šumadija i grad Beograd, odnosno opštine Palilula, Savski venac i Grocka. To je spisak iz njegove izjave na sednici, a ne zvanična administrativna podela.

Na kraju sednice Janković je najavio da će sutradan, 3. novembra, radnim telima biti predat izborni materijal, po okruzima, pre glasanja.

Koje manjine glasaju neposredno, a koje preko elektorske skupštine?

Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog privremeno je 16. septembra zaključilo posebne biračke spiskove i utvrdilo da je 21 nacionalna manjina ispunila uslove za neposredne izbore: albanska, aškalijska, bošnjačka, bugarska, bunjevačka, vlaška, grčka, egipatska, mađarska, makedonska, nemačka, poljska, romska, rumunska, rusinska, slovačka, slovenačka, ukrajinska, hrvatska, crnogorska i češka. Pripadnici goranske i ruske manjine svoje predstavnike biraju preko elektorske skupštine, i to 15 članova goranskog i 19 članova ruskog saveta.

Izbore je raspisao ministar za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog u Vladi u tehničkom mandatu Demo Beriša. Posle potpisivanja odluke u Palati Srbija poručio je:

Verujem da ćemo i ovim izborima pokazati da različitosti mogu da budu naša snaga i da svaka nacionalna zajednica ima svoje mesto i priliku da doprinese društvu u kojem živimo.

Beriša je tom prilikom podsetio i na to da nacionalni saveti imaju ovlašćenja u oblastima kulture, obrazovanja, informisanja i službene upotrebe jezika i pisama.

Koliko članova bira svaki savet?

Na neposrednim izborima broj članova zavisi od manjine:

• po 35 članova biraju bošnjački, mađarski i romski savet
• 29 članova ima albanski savet
• po 23 člana biraju vlaški, rumunski, slovački, hrvatski i crnogorski savet
• po 19 članova biraju bugarski, bunjevački, makedonski i rusinski savet
• po 15 članova biraju aškalijski, grčki, egipatski, nemački, poljski, slovenački, ukrajinski i češki savet

Mandat jednog saziva nacionalnog saveta traje četiri godine. Prethodni izbori održani su 13. novembra 2022.