Crevne bakterije i rak kod mlađih: studija Mayo klinike
Naučnici iz Minesote, Arizone i Floride uporedili su stolicu 1.364 pacijenata sa rakom i 287 zdravih osoba. Kod mlađih od 50 godina razlike su se videle u dva tumora.
Istraživači Mayo klinike analizirali su stolicu 1.364 pacijenata sa rakom i kod mlađih odraslih pronašli posebne obrasce crevnih bakterija u dve vrste tumora, rak debelog creva i rak dojke. Studija je objavljena 29. septembra 2026. u časopisu Cell (DOI 10.1016/j.cell.2026.09.009).
Reč je o crevnom mikrobiomu, to jest o bilionima mikroba koji žive u digestivnom traktu. Studija je obuhvatila pacijente sa različitim vrstama tumora, u različitim fazama bolesti i na različitim terapijama, a cilj je bio da se vidi da li mikrobiom prati pojedine vrste raka i neželjena dejstva lečenja.
Kako je studija izvedena?
Podaci potiču iz kohorte pod nazivom Mayo Clinic Cancer Microbiome. Pacijenti su regrutovani u ograncima klinike u Arizoni, na Floridi i u Minesoti, a dolaze iz 40 američkih saveznih država. Uzorci stolice uzeti su pre početka lečenja i povezani sa detaljnim kliničkim podacima o neželjenim dejstvima i ishodima.
Istraživači su bolesnike sa rakom uporedili sa 287 osoba bez raka, da bi uočili opšte razlike u mikrobiomu, a zatim su tumore međusobno poredili tražeći specifičnije signale. Kad su uračunata i druga zdravstvena stanja, izdvojeno je 341 vrsta bakterija povezanih sa pet grupa raka.
Šta su našli kod mlađih od 50 godina?
Analiza obrazaca vezanih za životno doba obuhvatila je tri tumora: debelo crevo, dojku i mozak. Kod pacijenata sa rakom debelog creva koji su imali 50 godina ili manje nađen je viši nivo laktata i više bakterije Veillonella parvula, koja se laktatom hrani. Tumori mogu stvarati velike količine laktata, pa autori postavljaju pitanje da li je tu reč o biološkoj vezi, ali navode da se ne zna da li ona ima ulogu u bolesti koja se javlja rano.
Kod ranog raka dojke razlike su nađene u 64 vrste bakterija, uz niže nivoe primarnih žučnih kiselina. Među tim vrstama je i Clostridium scindens, bakterija uključena u metabolizam žučnih kiselina i steroida. Kod raka mozga slične razlike vezane za godine nisu nađene.
Ovi nalazi stižu u vreme kada učestalost raka raste kod mlađih. Prema Američkom udruženju za rak, incidencija raka debelog creva među osobama od 20 do 49 godina raste oko 3 odsto godišnje, a raka dojke kod žena mlađih od 50 godina oko 1,4 odsto godišnje.
Pet grupa raka i njihove bakterije
Među pet grupa tumora, svaka je imala drugačiji potpis:
- neuroendokrini tumori: široki gubitak uobičajenih bakterija koje se vezuju za zdravlje creva
- rak jetre i unutarjetrenih žučnih puteva: viši nivoi nekoliko bakterija, među njima Enterococcus faecalis
- rak jednjaka: viši nivoi šest vrsta, uključujući streptokoke
- limfoidna leukemija, multipli mijelom i srodni tumori plazma ćelija: posebne veze sa bakterijama
Bakterije povezane sa preživljavanjem nađene su kod raka debelog creva, jetre i žučnih puteva, jajnika i prostate, kao i kod melanoma. Kod raka jetre i unutarjetrenih žučnih puteva Bifidobacterium longum bila je povezana sa dužim preživljavanjem, a Blautia A massiliensis sa kraćim.
Ruben Mars, istraživač mikrobioma u Mayo klinici u Minesoti i koautor za korespondenciju, ovako opisuje šta nalaz omogućava:
We can now narrow the search to those microbial changes that are most specific to individual cancers. Those are the signals we need to understand first if we want to determine whether the microbiome plays a causal role in cancer and ultimately develop targeted interventions.
Drugim rečima, potraga se sužava na promene koje su najspecifičnije za pojedinačne tumore, a tek njih treba razumeti pre nego što se pređe na pitanje uzročnosti.
Može li mikrobiom objasniti proliv posle hemioterapije?
Tim je ispitivao i da li sastav mikrobioma pre lečenja govori nešto o proliva tokom hemioterapije, neželjenog dejstva koje lečenje čini teže podnošljivim. Kod pacijenata na 5-fluorouracilu, hemioterapiji koja se koristi kod mnogih vrsta raka, oni koji su kasnije dobili proliv imali su manje bakterijskih gena sposobnih da razgrade lek. Veliki deo te funkcije poticao je od bakterije Anaerostipes hadrus. Isti signal nije bio povezan sa prolivom kod pacijenata na karboplatinu, drugom hemioterapeutiku, pa se nalaz odnosi samo na 5-fluorouracil.
Purna Kashyap (Kašjap), direktor Programa za mikrobiom Mayo klinike i koautor za korespondenciju, dodaje:
The microbiome is not the sole driver of cancer or treatment outcomes, but it is an underappreciated component that has not traditionally been considered in therapeutic approaches. This gives us a proof of concept that we can begin to understand why some patients experience a particular side effect and identify a target that could potentially be acted upon.
Kašjap mikrobiom ne predstavlja kao jedini pokretač bolesti ili ishoda lečenja, nego kao zapostavljen činilac čije razumevanje može pokazati zašto neki pacijenti dobiju određeno neželjeno dejstvo.
Šta ova studija ne dokazuje
Nalazi za rak debelog creva i dojke ne pokazuju da te mikrobne ili metaboličke razlike izazivaju bolest kod mlađih, nego samo da postoje veze koje vrede daljeg ispitivanja. Uzorci su uzeti pre lečenja, pa se iz njih ne vidi da li su bakterije uzrok, posledica ili prateća pojava tumora. Poređenje sa 287 osoba bez raka je znatno manje od grupe pacijenata, a kod raka mozga razlike vezane za godine izostaju.
Sledeći korak, kako navode autori, jeste provera da li signali specifični za pojedine tumore imaju uzročnu ulogu i da li se predviđanje neželjenih dejstava terapije potvrđuje u većim grupama pacijenata. Istraživanje su delimično finansirali američki Nacionalni instituti za zdravlje, fondacija Valhalla i fondacija porodice Maxine i Jack Zarrow.
